Η ουλίτιδα και η περιοδοντίτιδα περιγράφονται συχνά μαζί ως «νόσος των ούλων», όμως δεν είναι το ίδιο πράγμα και δεν έχουν την ίδια πρόγνωση. Η ουλίτιδα είναι φλεγμονή που περιορίζεται στα ούλα και υποχωρεί πλήρως με σωστή θεραπεία. Η περιοδοντίτιδα έχει ήδη προκαλέσει απώλεια πρόσφυσης και οστού, η οποία δεν επανέρχεται από μόνη της. Η διάκριση δεν είναι θεωρητική. Καθορίζει τι θεραπεία θα γίνει, πόσο συχνά θα ελέγχεστε και τι ρεαλιστικό αποτέλεσμα μπορείτε να περιμένετε. Το άρθρο εξηγεί πώς ξεχωρίζουν οι δύο καταστάσεις, τι μετρά ο οδοντίατρος για να αποφασίσει και ποια σημάδια δεν πρέπει να αγνοήσετε.
Ο λόγος είναι απλός: στα αρχικά στάδια μοιάζουν. Και στις δύο περιπτώσεις τα ούλα μπορεί να είναι κόκκινα, πρησμένα και να αιμορραγούν στο βούρτσισμα. Και στις δύο μπορεί να υπάρχει κακοσμία. Ο ασθενής βλέπει το ίδιο πράγμα στον καθρέφτη.
Η διαφορά βρίσκεται σε αυτό που δεν φαίνεται. Στην ουλίτιδα η φλεγμονή σταματά στο επίπεδο των ούλων. Στην περιοδοντίτιδα έχει ήδη περάσει βαθύτερα και έχει καταστρέψει μέρος του περιοδοντικού συνδέσμου και του φατνιακού οστού. Αυτή η καταστροφή δεν είναι ορατή με γυμνό μάτι. Χρειάζεται περιοδοντική μύλη και ακτινογραφία για να τεκμηριωθεί.
Το πρακτικό συμπέρασμα είναι ότι κανείς δεν μπορεί να αυτοδιαγνωστεί. Η οπτική εικόνα δεν επαρκεί.
Η ουλίτιδα είναι φλεγμονή των ούλων που προκαλείται από τη συσσώρευση μικροβιακής πλάκας στο όριο των ούλων. Είναι εξαιρετικά συχνή και, το σημαντικότερο, είναι πλήρως αναστρέψιμη. Όταν αφαιρεθεί η αιτία, οι ιστοί επανέρχονται στην προηγούμενη κατάστασή τους χωρίς μόνιμη βλάβη.
Η ταξινόμηση του 2017 και του 2018 όρισε την ουλίτιδα με αντικειμενικά κριτήρια. Το μοναδικό αντικειμενικό μέτρο είναι η αιμορραγία στην ανίχνευση, γι' αυτό η ταξινόμηση στηρίζεται στην έκταση και όχι στη σοβαρότητα. Σε άθικτο περιοδόντιο ισχύει το εξής:
Η ουλίτιδα χαρακτηρίζεται ως εντοπισμένη όταν αφορά από 10 έως 30 τοις εκατό των σημείων και ως γενικευμένη όταν ξεπερνά το 30 τοις εκατό. Αυτό είναι γνωστό στη βιβλιογραφία ως ο κανόνας του 10 και του 30.
Η περιοδοντίτιδα είναι χρόνια πολυπαραγοντική φλεγμονώδης νόσος που συνδέεται με δυσβιωτικά μικροβιακά βιοϋμένια και χαρακτηρίζεται από την προοδευτική καταστροφή του συστήματος στήριξης του δοντιού. Χαρακτηρίζεται από τρία στοιχεία: απώλεια περιοδοντικής στήριξης, η οποία εκφράζεται ως απώλεια κλινικής πρόσφυσης και ως ακτινογραφική απώλεια οστού, παρουσία περιοδοντικών θυλάκων και αιμορραγία των ούλων.
Το κριτήριο διάγνωσης είναι συγκεκριμένο. Ένας ασθενής θεωρείται περιστατικό περιοδοντίτιδας όταν εντοπίζεται απώλεια πρόσφυσης στα μεσοδόντια διαστήματα σε δύο ή περισσότερα μη γειτονικά δόντια, ή όταν υπάρχει απώλεια πρόσφυσης τουλάχιστον 3 χιλιοστών στην παρειακή ή στη γλωσσική επιφάνεια μαζί με θύλακο βάθους μεγαλύτερου των 3 χιλιοστών σε δύο ή περισσότερα δόντια.
Υπάρχει και μια σημαντική διευκρίνιση. Η απώλεια πρόσφυσης πρέπει να μην οφείλεται σε άλλη αιτία. Η ταξινόμηση αναφέρει ρητά πέντε καταστάσεις που πρέπει να αποκλειστούν: υφίζηση ούλων τραυματικής αιτιολογίας, τερηδόνα που επεκτείνεται στην αυχενική περιοχή, απώλεια πρόσφυσης στην άπω επιφάνεια δεύτερου γομφίου λόγω θέσης ή εξαγωγής φρονιμίτη, ενδοδοντική βλάβη που παροχετεύεται μέσω των ούλων και κάθετο κάταγμα ρίζας.
Αν κρατήσετε ένα μόνο πράγμα από αυτό το άρθρο, ας είναι αυτό. Η ουλίτιδα είναι αναστρέψιμη. Η περιοδοντίτιδα δεν είναι.
Στην ουλίτιδα οι ιστοί στήριξης παραμένουν ανέπαφοι. Όταν απομακρυνθεί το βιοϋμένιο και βελτιωθεί η καθημερινή υγιεινή, η φλεγμονή υποχωρεί μέσα σε ημέρες έως λίγες εβδομάδες και τα ούλα επανέρχονται πλήρως.
Στην περιοδοντίτιδα η φλεγμονή έχει ήδη καταστρέψει περιοδοντικό σύνδεσμο και οστό. Η θεραπεία σταματά την εξέλιξη, μειώνει τα βάθη των θυλάκων και σταθεροποιεί την κατάσταση, αλλά δεν αναπλάθει αυτόματα ό,τι έχει χαθεί. Σε επιλεγμένα ενδοοστικά ελλείμματα υπάρχουν αναγεννητικές τεχνικές, ωστόσο δεν εφαρμόζονται σε κάθε μορφή βλάβης.
Όχι. Αυτό είναι ένα από τα πιο συχνά παρανοήματα. Η ουλίτιδα προηγείται πάντα της περιοδοντίτιδας, δηλαδή δεν εμφανίζεται περιοδοντίτιδα χωρίς να έχει προηγηθεί φλεγμονή των ούλων. Το αντίστροφο όμως δεν ισχύει: δεν εξελίσσεται κάθε ουλίτιδα σε περιοδοντίτιδα.
Το τι θα συμβεί εξαρτάται από τη σχέση ανάμεσα στο μικροβιακό βιοϋμένιο και στην απόκριση του συγκεκριμένου οργανισμού. Η ταξινόμηση του 2018 περιγράφει τη μετάβαση από την υγεία στην ουλίτιδα και από εκεί στην περιοδοντίτιδα ως αλληλουχία στην οποία μεσολαβούν συμπεριφορικοί, περιβαλλοντικοί, γενετικοί και επιγενετικοί παράγοντες. Όταν αυτοί οι παράγοντες απουσιάζουν, η ουλίτιδα μπορεί να παραμείνει ουλίτιδα για χρόνια. Όταν υπάρχουν, η μετάβαση είναι πιθανότερη.
Γι' αυτό δύο ασθενείς με παρόμοια ποσότητα πλάκας μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική εξέλιξη. Και γι' αυτό η εκτίμηση κινδύνου είναι τόσο σημαντική όσο και η ίδια η εξέταση.
Υπάρχει μια αρχή στη σύγχρονη περιοδοντολογία που εκφράζεται πολύ καθαρά: μια φορά ασθενής με περιοδοντίτιδα, πάντα ασθενής με περιοδοντίτιδα. Ένας τέτοιος ασθενής μπορεί όμως να είναι περιστατικό υγείας.
Ακούγεται αντιφατικό, αλλά δεν είναι. Μετά από επιτυχή θεραπεία, ο ασθενής έχει «μειωμένο περιοδόντιο», δηλαδή λιγότερο οστό και λιγότερη πρόσφυση από ό,τι είχε αρχικά, αλλά χωρίς ενεργό φλεγμονή. Οι κατηγορίες που χρησιμοποιούνται μετά τη θεραπεία είναι:
Ένας θύλακος 4 χιλιοστών που δεν αιμορραγεί, δηλαδή ένας «κλειστός» θύλακος, θεωρείται υγεία σε θεραπευμένο ασθενή. Αυτό εξηγεί γιατί ο οδοντίατρος δεν ανησυχεί για κάθε τιμή 4 χιλιοστών, αλλά ανησυχεί όταν αυτή συνοδεύεται από αιμορραγία.
Κοινά και στις δύο καταστάσεις:
Ενδείξεις που κατευθύνουν προς περιοδοντίτιδα:
Το NHS αναφέρει ότι η νόσος των ούλων μπορεί να οδηγήσει σε κακοσμία και δυσάρεστη γεύση, υποχώρηση των ούλων, χαλάρωση ή απώλεια δοντιών και οδοντικό απόστημα. Συνιστά επίσης άμεσο ραντεβού όταν συνυπάρχουν έντονο πρήξιμο, κινητικότητα δοντιών, έλκη ή κόκκινες πλάκες, ή ογκίδιο στο στόμα ή στο χείλος.
Χωρίς αναβολή, όταν:
Επείγον ραντεβού χρειάζεται όταν συνυπάρχουν έντονο πρήξιμο και πόνος, κινητικότητα ή απώλεια δοντιών, έλκη ή κόκκινες πλάκες στο στόμα ή ογκίδιο στο στόμα ή στο χείλος.
Για ασθενείς στην Αθήνα, η Laghios Advanced Dentistry εκτελεί πλήρη περιοδοντικό έλεγχο με καταγραφή θυλάκων και ακτινογραφική αξιολόγηση στη συμβολή Παπαδιαμαντοπούλου 4 και Βασιλίσσης Σοφίας, στην περιοχή Χίλτον και Ιλίσια.
Η ουλίτιδα και η περιοδοντίτιδα είναι δύο στάδια της ίδιας διαδρομής, όχι δύο ονόματα για το ίδιο πράγμα. Η πρώτη είναι μια προειδοποίηση που μπορεί να αναστραφεί πλήρως. Η δεύτερη είναι μια κατάσταση που ελέγχεται αλλά συνοδεύει τον ασθενή για πάντα.
Η ουσιαστική διαφορά για εσάς είναι ο χρόνος. Ένας έλεγχος όταν εμφανιστεί η πρώτη αιμορραγία συνήθως σημαίνει ουλίτιδα και εύκολη αντιμετώπιση. Ο ίδιος έλεγχος τρία χρόνια αργότερα μπορεί να σημαίνει περιοδοντίτιδα, απώλεια οστού και μόνιμη παρακολούθηση. Η αιμορραγία των ούλων δεν είναι ποτέ φυσιολογική και δεν αξίζει να περιμένει.
