Σύνοψη
Η πιο συχνή ερώτηση μετά το κόστος είναι η διάρκεια, και η απάντηση που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο είναι συνήθως ένας αριθμός χωρίς πλαίσιο. Οι κλινικές μελέτες δίνουν πιο χρήσιμη εικόνα: μιλούν για ποσοστά επιβίωσης, ετήσια ποσοστά αστοχίας και συγκεκριμένους λόγους αποτυχίας. Ο οδηγός παρουσιάζει τι δείχνουν τα δεδομένα, ποιοι παράγοντες είναι στο χέρι σας και ποιοι όχι, και ποιες συνήθειες κάνουν τη μεγαλύτερη διαφορά στη διάρκεια.
Όταν ρωτάτε πόσο διαρκεί μια όψη ρητίνης, η απάντηση εξαρτάται από το τι θεωρείτε τέλος ζωής. Στην έρευνα χρησιμοποιούνται δύο διαφορετικά μέτρα και η σύγχυση ανάμεσά τους εξηγεί γιατί βλέπετε τόσο διαφορετικούς αριθμούς.
Η επιβίωση μετρά αν η όψη βρίσκεται ακόμη στη θέση της και λειτουργεί. Η επιτυχία μετρά αν η όψη παραμένει άψογη σε χρώμα, υφή και εφαρμογή των ορίων. Μια όψη μπορεί να επιβιώνει δέκα χρόνια ενώ έχει πάψει να θεωρείται επιτυχημένη από τον πέμπτο, επειδή έχει χρωματιστεί ελαφρώς στα όρια.
Αυτό φαίνεται καθαρά στα νούμερα. Σε αναλύσεις άμεσων όψεων ρητίνης, το ετήσιο ποσοστό αστοχίας με κριτήριο την επιτυχία κυμαίνεται γύρω στο 9 τοις εκατό στα πέντε χρόνια, ενώ με κριτήριο την επιβίωση πέφτει κοντά στο 4 τοις εκατό για την ίδια περίοδο. Ο ίδιος πληθυσμός, δύο διαφορετικές ερωτήσεις, δύο πολύ διαφορετικές απαντήσεις.
Συστηματική ανασκόπηση με μετα ανάλυση σε όψεις σύνθετης ρητίνης κατέγραψε συγκεντρωτικό ποσοστό επιβίωσης 88 τοις εκατό, με διάστημα εμπιστοσύνης από 81 έως 94 τοις εκατό και μέση περίοδο παρακολούθησης από 24 έως 97 μήνες. Στην ίδια ανάλυση, η άμεση τεχνική έδωσε επιβίωση 91 τοις εκατό και η έμμεση 84 τοις εκατό.
Δεκαετής αξιολόγηση σε πραγματικό κλινικό περιβάλλον, με 1.459 όψεις συνολικά, επιβεβαίωσε ότι οι κεραμικές όψεις εμφανίζουν μεγαλύτερη μακροβιότητα από τις άμεσες όψεις ρητίνης. Διετής τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη σε περιστατικά κλεισίματος διαστημάτων δεν βρήκε στατιστικά σημαντική διαφορά στην επιβίωση ανάμεσα σε ρητίνη και κεραμικό στα δύο χρόνια, βρήκε όμως σαφώς συχνότερο χρωματισμό και τραχύτητα στη ρητίνη.
Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι σταθερό σε όλη τη βιβλιογραφία. Οι όψεις ρητίνης δεν αποτυγχάνουν συνήθως επειδή σπάνε ή αποκολλώνται. Αποτυγχάνουν αισθητικά, σταδιακά, μέσα από χρωματισμό της επιφάνειας, χρωματισμό των ορίων και απώλεια της γυαλάδας.
Ο καφές είναι το πιο ισχυρό χρωστικό μέσο που θα συναντήσει η όψη σας. Εργαστηριακές μελέτες δείχνουν ότι ο καφές προκαλεί τη μεγαλύτερη χρωματική μεταβολή σε σύνθετες ρητίνες, με το τσάι να ακολουθεί πολύ κοντά. Το κόκκινο κρασί, τα ανθρακούχα αναψυκτικά με χρωστικές, η σάλτσα σόγιας και το κάρυ δρουν με τον ίδιο μηχανισμό.
Ο μηχανισμός έχει σημασία γιατί υποδεικνύει τη λύση. Οι χρωστικές δεν βάφουν το υλικό σε βάθος από την πρώτη μέρα. Προσκολλώνται στην επιφάνεια και διεισδύουν σταδιακά, ιδίως όταν η επιφάνεια είναι τραχιά. Γι αυτό το ξέπλυμα με νερό μετά τον καφέ και η περιοδική επαναστίλβωση είναι τόσο αποτελεσματικά.
Η επιφανειακή χρώση των σύνθετων ρητινών συνδέεται άμεσα με τη στοματική υγιεινή, τις διατροφικές συνήθειες και το κάπνισμα. Ο καπνιστής θα δει αλλοίωση χρώματος πολύ νωρίτερα από τον μη καπνιστή, ανεξάρτητα από την ποιότητα της εργασίας.
Αυτός είναι ο παράγοντας που καθορίζεται τη μέρα της τοποθέτησης και δεν αλλάζει μετά. Μελέτες που συγκρίνουν συστήματα στίλβωσης δείχνουν ότι η μέθοδος και το υλικό στίλβωσης επηρεάζουν μετρήσιμα την αντίσταση στον χρωματισμό. Μια όψη που έφυγε από την καρέκλα με τραχιά επιφάνεια θα χρωματιστεί ταχύτερα, όσο προσεκτικός και αν είναι ο ασθενής.
Οι δυνάμεις που αναπτύσσονται κατά τον βρυξισμό είναι σημαντικά μεγαλύτερες από αυτές της φυσιολογικής μάσησης. Σε μελέτες όψεων πορσελάνης, το ποσοστό επιτυχίας πέφτει δραματικά σε ασθενείς με βρυξισμό, και η πλειονότητα των καταγεγραμμένων καταγμάτων και αποκολλήσεων συνδέθηκε με την παρουσία του. Η ίδια λογική ισχύει και στη ρητίνη.
Η ουλίτιδα και η υφίζηση των ούλων αλλάζουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο κάθεται η όψη. Όταν το ούλο υποχωρεί, αποκαλύπτεται το όριο της αποκατάστασης και εμφανίζεται μια γραμμή που δεν υπήρχε. Η όψη δεν έχει αστοχήσει, το περιβάλλον της άλλαξε.
Τρία πράγματα κάνουν την ουσιαστική διαφορά, και είναι όλα στο χέρι σας.
Πρώτον, η καθημερινή υγιεινή με μη λειαντική οδοντόκρεμα. Οι λευκαντικές οδοντόκρεμες με υψηλή λειαντικότητα χαράζουν την επιφάνεια της ρητίνης και δημιουργούν ακριβώς τη μικροτραχύτητα που συγκρατεί τις χρωστικές. Το αποτέλεσμα είναι αντίστροφο από το επιδιωκόμενο.
Δεύτερον, η περιοδική επαναστίλβωση στο οδοντιατρείο. Μελέτες δείχνουν ότι η επαναστίλβωση βελτιώνει μετρήσιμα το χρώμα σε όλες τις ομάδες που εξετάστηκαν, και ότι η σύνθεση του συστήματος στίλβωσης παίζει σημαντικό ρόλο στην απομάκρυνση των χρώσεων. Μια ετήσια συνεδρία επαναστίλβωσης μπορεί να επαναφέρει μια όψη πολύ κοντά στην αρχική της εμφάνιση.
Τρίτον, η προστασία από τις δυνάμεις. Αν τρίζετε ή σφίγγετε τα δόντια, ο νάρθηκας νυκτός δεν είναι προαιρετικός. Αναλύσεις πεπερασμένων στοιχείων δείχνουν ότι οι νάρθηκες μειώνουν τη συγκέντρωση τάσεων κατά 33 έως 73 τοις εκατό ανάλογα με το μέγεθος του φορτίου.
Εδώ βρίσκεται η ουσιαστική διαφορά από την πορσελάνη και ο λόγος που η σύγκριση διάρκειας είναι πιο σύνθετη από όσο φαίνεται. Όταν μια όψη ρητίνης φθαρεί σε ένα σημείο, χρωματιστεί στο όριο ή σπάσει μερικώς, μπορεί να επιδιορθωθεί επιτόπου με προσθήκη νέου υλικού, χωρίς να αφαιρεθεί.
Η επισκευή δεν είναι υποδεέστερη λύση. Συστηματική ανασκόπηση με μετα ανάλυση σε μερικώς κατεαγμένες άμεσες αποκαταστάσεις σύνθετης ρητίνης έδειξε ότι οι επισκευασμένες αποκαταστάσεις εμφάνισαν καλύτερη οριακή προσαρμογή και χαμηλότερη επίπτωση δευτερογενούς τερηδόνας σε σχέση με την πλήρη αντικατάσταση. Δεκαετής κλινική μελέτη κατέληξε ότι η επισκευή μειώνει το μέσο ετήσιο ποσοστό αστοχίας και αυξάνει τη συνολική επιβίωση.
Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι η ερώτηση δεν είναι πόσα χρόνια θα αντέξει η όψη σας χωρίς καμία παρέμβαση, αλλά για πόσα χρόνια μπορεί να συντηρηθεί με μικρές παρεμβάσεις. Η δεύτερη περίοδος είναι σημαντικά μεγαλύτερη.
Η διάρκεια δεν είναι ίδια για όλους. Σε μη καπνιστή, με καλή στοματική υγιεινή, χωρίς βρυξισμό, με υγιή ούλα και τακτικό έλεγχο, η όψη ρητίνης μπορεί να παραμείνει αισθητικά ικανοποιητική για πολλά χρόνια με περιοδική στίλβωση.
Στην κλινική πράξη η αξιολόγηση δεν γίνεται με το μάτι και με μια γενική εντύπωση. Υπάρχουν συγκεκριμένα κριτήρια που ελέγχονται σε κάθε επανέλεγχο, και αν τα γνωρίζετε μπορείτε να παρακολουθείτε και εσείς την κατάσταση των όψεών σας.
Ελέγχεται η χρωματική αντιστοιχία με τα γειτονικά δόντια, η λειότητα και η γυαλάδα της επιφάνειας, η κατάσταση των ορίων και αν εμφανίζεται γραμμή χρωματισμού, η ανατομική μορφή και αν έχει χαθεί υλικό, η ακεραιότητα του δοντιού κάτω από την όψη, η υγεία των ούλων στην περιοχή και η σύγκλειση.
Τα περισσότερα ευρήματα σε αυτή τη λίστα διορθώνονται με μικρή παρέμβαση αν εντοπιστούν νωρίς. Η ίδια ακριβώς κατάσταση, αν αφεθεί δύο χρόνια, μπορεί να απαιτεί αντικατάσταση. Αυτός είναι ο πρακτικός λόγος που ο τακτικός έλεγχος επηρεάζει τη διάρκεια περισσότερο από οποιαδήποτε ιδιότητα του υλικού.
Μια ρεαλιστική εικόνα της πορείας μιας όψης ρητίνης βοηθά περισσότερο από έναν μέσο αριθμό ετών.
Τον πρώτο χρόνο συνήθως δεν συμβαίνει τίποτα ορατό. Το υλικό διατηρεί τη γυαλάδα του και το χρώμα του, εφόσον η αρχική στίλβωση ήταν σωστή. Αυτή είναι και η περίοδος όπου διαμορφώνονται οι συνήθειες που θα καθορίσουν τα επόμενα χρόνια.
Ανάμεσα στον δεύτερο και τον τέταρτο χρόνο εμφανίζονται τα πρώτα σημάδια σε αρκετούς ασθενείς: ήπια απώλεια γυαλάδας και ελαφρύς χρωματισμός, συνήθως στα όρια όπου συγκεντρώνεται πλάκα. Εδώ η επαναστίλβωση κάνει τη μεγαλύτερη διαφορά και μπορεί να επαναφέρει την όψη πολύ κοντά στην αρχική της εικόνα.
Μετά τον πέμπτο χρόνο, οι διαφορές ανάμεσα σε ασθενείς γίνονται μεγάλες. Όποιος έκανε τακτικούς ελέγχους και περιοδική στίλβωση συχνά έχει αποκαταστάσεις που εξακολουθούν να λειτουργούν και να φαίνονται αποδεκτές. Όποιος δεν πήγε ποτέ, συνήθως χρειάζεται αντικατάσταση. Το υλικό ήταν το ίδιο.
Οι κλινικές μελέτες δίνουν μέσους όρους πληθυσμών. Ο μέσος όρος περιλαμβάνει καπνιστές και μη, ασθενείς με βρυξισμό και χωρίς, εργασίες από κλινικούς με διαφορετική εμπειρία και υλικά διαφορετικών γενεών.
Δύο ασθενείς με την ίδια εργασία μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική πορεία. Οι σημαντικότεροι διαφοροποιητές είναι τέσσερις και όλοι είναι γνωστοί από την πρώτη μέρα: κάπνισμα, βρυξισμός, ποιότητα στοματικής υγιεινής και συχνότητα επανελέγχου.
Αυτό είναι στην πραγματικότητα καλό νέο. Σημαίνει ότι η διάρκεια των όψεών σας δεν είναι θέμα τύχης. Είναι σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα αποφάσεων που παίρνετε εσείς, και οι περισσότερες από αυτές δεν κοστίζουν σχεδόν τίποτα.
Παρότι η επισκευή είναι συνήθως προτιμότερη, υπάρχουν καταστάσεις όπου η αντικατάσταση είναι η ενδεδειγμένη επιλογή.
Αυτές είναι η εκτεταμένη απώλεια υλικού που δεν αποκαθίσταται με προσθήκη, η τερηδόνα κάτω από την αποκατάσταση, η αποκόλληση σε μεγάλη έκταση του ορίου, ο βαθύς χρωματισμός που δεν υποχωρεί με στίλβωση και η αλλαγή στην κατάσταση των γειτονικών δοντιών που κάνει τη χρωματική αντιστοιχία αδύνατη.
Ακόμη και τότε, η αντικατάσταση μιας όψης ρητίνης είναι σαφώς λιγότερο επεμβατική από την αντικατάσταση κεραμικής όψης, γιατί το υποκείμενο δόντι συνήθως δεν έχει τροχιστεί.
Η ερώτηση τίθεται συνήθως λάθος. Δεν είναι ποιο υλικό κρατά περισσότερο, γιατί η απάντηση σε αυτό είναι γνωστή και σταθερή στη βιβλιογραφία: το κεραμικό. Η χρήσιμη ερώτηση είναι ποιο υλικό ταιριάζει στη δική σας περίπτωση και στη σχέση που θέλετε να έχετε με τη συντήρηση.
Οι όψεις πορσελάνης φτάνουν αθροιστική επιβίωση κοντά στο 95 τοις εκατό στα δέκα χρόνια σε συστηματική ανασκόπηση 25 μελετών με περίπου 6.500 όψεις. Απαιτούν όμως συνήθως τροχισμό, έχουν σημαντικά υψηλότερο κόστος και, όταν αστοχήσουν, χρειάζονται αντικατάσταση και όχι επιδιόρθωση.
Αν η προτεραιότητά σας είναι η μέγιστη διάρκεια με την ελάχιστη συντήρηση και το κόστος δεν είναι περιοριστικό, η πορσελάνη είναι η λογική επιλογή. Αν η προτεραιότητά σας είναι η διατήρηση του δοντιού, το χαμηλότερο κόστος εισόδου και η δυνατότητα να αλλάξετε γνώμη, η ρητίνη είναι η καταλληλότερη. Και οι δύο δρόμοι είναι κλινικά έγκυροι.
Σε καπνιστή με έντονη κατανάλωση καφέ και χωρίς τακτική παρακολούθηση, η ίδια εργασία με το ίδιο υλικό θα χρειαστεί παρέμβαση πολύ νωρίτερα. Η διαφορά δεν οφείλεται στην όψη. Οφείλεται στο περιβάλλον όπου ζει.
Ο ειλικρινής τρόπος να το σκεφτείτε είναι ο εξής: η όψη ρητίνης είναι μια αποκατάσταση που συντηρείται, όχι μια μόνιμη λύση που ξεχνάτε. Αν αυτή η σχέση σας ταιριάζει, θα σας δώσει εξαιρετική αξία. Αν ψάχνετε κάτι που δεν θα το σκεφτείτε ξανά για δεκαπέντε χρόνια, η συζήτηση πρέπει να στραφεί προς το κεραμικό.
Πόσα χρόνια κρατάνε οι όψεις ρητίνης;
Οι κλινικές μελέτες δίνουν συγκεντρωτική επιβίωση γύρω στο 88 τοις εκατό με μέση παρακολούθηση από δύο έως οκτώ χρόνια. Στην πράξη, με σωστή υγιεινή και περιοδική επαναστίλβωση, μια όψη ρητίνης παραμένει λειτουργική για αρκετά χρόνια, αλλά χρειάζεται συντήρηση και όχι μηδενική παρέμβαση.
Θα κιτρινίσουν οι όψεις ρητίνης μου;
Η σύνθετη ρητίνη απορροφά χρωστικές, κυρίως από καφέ, τσάι, κόκκινο κρασί και καπνό. Ο ρυθμός εξαρτάται από τη λειότητα της επιφάνειας και τις συνήθειές σας. Η ετήσια επαγγελματική επαναστίλβωση μπορεί να αφαιρέσει σε μεγάλο βαθμό τις επιφανειακές χρώσεις.
Μπορώ να λευκάνω τις όψεις ρητίνης;
Όχι. Τα λευκαντικά προϊόντα δρουν στον φυσικό ιστό του δοντιού και δεν αλλάζουν το χρώμα της ρητίνης. Αν θέλετε πιο λευκό αποτέλεσμα, η σωστή σειρά είναι πρώτα λεύκανση των φυσικών δοντιών και μετά κατασκευή των όψεων στη νέα απόχρωση.
Τι γίνεται αν σπάσει μια όψη;
Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων επιδιορθώνεται επιτόπου με προσθήκη νέου υλικού, χωρίς να αφαιρεθεί ολόκληρη η όψη. Η βιβλιογραφία δείχνει ότι η επισκευή δίνει συγκρίσιμη μακροβιότητα με την πλήρη αντικατάσταση, διατηρώντας περισσότερη οδοντική ουσία.
Αντέχουν οι όψεις ρητίνης αν τρίζω τα δόντια μου;
Ο βρυξισμός είναι ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου για κάταγμα και αποκόλληση. Δεν αποκλείει τη θεραπεία, αλλά καθιστά τον νάρθηκα νυκτός απαραίτητο. Χωρίς αυτόν, η διάρκεια μειώνεται σημαντικά.
Πρέπει να αλλάξω οδοντόκρεμα μετά τις όψεις;
Ναι, αποφύγετε τις έντονα λειαντικές λευκαντικές οδοντόκρεμες. Χαράζουν την επιφάνεια της ρητίνης και δημιουργούν μικροτραχύτητα που συγκρατεί περισσότερες χρωστικές, με αποτέλεσμα ακριβώς το αντίθετο από αυτό που επιδιώκετε.
