Σύνοψη
Οι όψεις ρητίνης δεν χαλάνε συνήθως από κάποιο ατύχημα. Χάνουν σταδιακά την εμφάνισή τους από καθημερινές συνήθειες που κανείς δεν συνδέει μαζί τους. Ο οδηγός δίνει συγκεκριμένες οδηγίες για τις πρώτες σαράντα οκτώ ώρες, για την καθημερινή υγιεινή, για τη διατροφή και για το πρόγραμμα επανελέγχων, και εξηγεί ποια σημάδια χρειάζονται άμεσο ραντεβού και ποια περιμένουν τον επόμενο προγραμματισμένο έλεγχο.
Η σύνθετη ρητίνη φωτοπολυμερίζεται πλήρως μέσα στην καρέκλα, οπότε δεν υπάρχει πραγματικός χρόνος ωρίμανσης όπως σε άλλα υλικά. Υπάρχει όμως ένα παράθυρο όπου η επιφάνεια είναι πιο επιδεκτική στις χρωστικές, ακριβώς επειδή το τελικό στρώμα μόλις έχει στιλβωθεί.
Οι πρώτες σαράντα οκτώ ώρες είναι η καλύτερη στιγμή να αποφύγετε καφέ, τσάι, κόκκινο κρασί, ανθρακούχα με χρωστικές, κάρυ, σάλτσα σόγιας και παντζάρι. Δεν είναι μόνιμη απαγόρευση, είναι μια μικρή επένδυση στην αρχή.
Αν καπνίζετε, το ίδιο διάστημα αποχής έχει ακόμη μεγαλύτερη αξία. Η επιφανειακή χρώση των σύνθετων ρητινών συνδέεται ευθέως με το κάπνισμα σε όλη τη σχετική βιβλιογραφία.
Αυτό είναι το λάθος που κάνουν σχεδόν όλοι, και είναι παράδοξο γιατί γίνεται με καλή πρόθεση. Μετά από αισθητική εργασία, πολλοί αγοράζουν λευκαντική οδοντόκρεμα για να διατηρήσουν το αποτέλεσμα.
Οι έντονα λειαντικές λευκαντικές οδοντόκρεμες δουλεύουν τρίβοντας. Στο φυσικό δόντι αυτό αφαιρεί επιφανειακές χρώσεις. Στη ρητίνη δημιουργεί μικροχαραγές, η επιφάνεια γίνεται τραχιά, και η τραχύτητα είναι ακριβώς αυτό που συγκρατεί τις χρωστικές. Το αποτέλεσμα είναι αντίστροφο από το επιδιωκόμενο: η όψη χρωματίζεται ταχύτερα.
Η λειότητα της επιφάνειας αναφέρεται σταθερά στη βιβλιογραφία ως ένας από τους παράγοντες που καθορίζουν τη χρωματική σταθερότητα των σύνθετων ρητινών. Επιλέξτε οδοντόκρεμα χαμηλής λειαντικότητας και ζητήστε συγκεκριμένη σύσταση από την κλινική σας.
Βουρτσίστε δύο φορές την ημέρα με μαλακή οδοντόβουρτσα και ήπια κυκλική κίνηση. Η δύναμη δεν καθαρίζει καλύτερα, φθείρει. Αν χρησιμοποιείτε ηλεκτρική οδοντόβουρτσα, αφήστε την να δουλέψει μόνη της χωρίς να πιέζετε.
Το οδοντικό νήμα παραμένει απαραίτητο και δεν βλάπτει τις όψεις. Περνάτε το νήμα απαλά ανάμεσα στα δόντια και το βγάζετε πλάγια αντί να το τραβάτε απότομα προς τα έξω, ιδίως στα σημεία όπου έχει κλείσει διάστημα και το υλικό εκτείνεται στην όμορη επιφάνεια.
Ένα απλό συνήθειο με δυσανάλογη αξία: ξεπλύνετε με νερό μετά από καφέ, τσάι ή κρασί. Οι χρωστικές δεν βάφουν το υλικό ακαριαία, προσκολλώνται στην επιφάνεια και διεισδύουν σταδιακά. Το ξέπλυμα διακόπτει τη διαδικασία στην αρχή της.
Ο καφές είναι το ισχυρότερο χρωστικό μέσο που θα συναντήσει η όψη σας. Εργαστηριακές μελέτες τον κατατάσσουν σταθερά πρώτο σε χρωματική μεταβολή σε σύνθετες ρητίνες, με το τσάι να ακολουθεί πολύ κοντά.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να σταματήσετε τον καφέ. Σημαίνει τρία πρακτικά πράγματα. Πρώτον, πιείτε τον σε συνεχόμενο διάστημα αντί να τον κρατάτε μία ώρα στο γραφείο, γιατί η παρατεταμένη επαφή είναι το πρόβλημα. Δεύτερον, ξεπλύνετε μετά. Τρίτον, προγραμματίστε επαναστίλβωση αν είστε συστηματικός καταναλωτής.
Ξεχωριστή προσοχή χρειάζονται και οι μηχανικές καταπονήσεις. Αποφύγετε να δαγκώνετε απευθείας με τα μπροστινά δόντια πολύ σκληρές τροφές, να ανοίγετε συσκευασίες με τα δόντια, να δαγκώνετε νύχια, στυλό ή πάγο. Οι όψεις αντέχουν φυσιολογική λειτουργία, όχι χρήση ως εργαλείο.
Οι δυνάμεις που αναπτύσσονται κατά τον βρυξισμό είναι σημαντικά μεγαλύτερες από αυτές της φυσιολογικής μάσησης και μπορούν να ξεπεράσουν αρκετές εκατοντάδες newton. Σε μελέτες όψεων, η πλειονότητα των καταγμάτων και των αποκολλήσεων συνδέθηκε με την παρουσία βρυξισμού και το ποσοστό επιτυχίας μειώνεται δραματικά σε αυτούς τους ασθενείς.
Ο νάρθηκας νυκτός απορροφά και ανακατανέμει αυτές τις δυνάμεις. Αναλύσεις πεπερασμένων στοιχείων δείχνουν μείωση της συγκέντρωσης τάσεων κατά 33 έως 73 τοις εκατό ανάλογα με το φορτίο. Αξίζει να σημειωθεί ότι η ποιότητα των κλινικών μελετών στο πεδίο αυτό είναι περιορισμένη, οπότε τα νούμερα δείχνουν κατεύθυνση και όχι εγγύηση.
Αν δεν γνωρίζετε αν τρίζετε, τα σημάδια είναι πονοκέφαλος στους κροτάφους το πρωί, πιάσιμο στη γνάθο, ευαισθησία στα δόντια χωρίς προφανή αιτία και επίπεδες επιφάνειες φθοράς στα κοπτικά άκρα.
Αυτή είναι η ενέργεια με τη μεγαλύτερη απόδοση ανά ευρώ σε όλη τη διάρκεια ζωής μιας όψης ρητίνης, και οι περισσότεροι ασθενείς δεν γνωρίζουν ότι υπάρχει.
Μελέτες που αξιολόγησαν την απομάκρυνση χρώσεων από σύνθετες ρητίνες μετά από έκθεση σε διάφορα ροφήματα έδειξαν ότι η επαναστίλβωση βελτίωσε τις τιμές χρώματος σε όλες τις ομάδες, και ότι η σύσταση του συστήματος στίλβωσης παίζει σημαντικό ρόλο στο αποτέλεσμα. Άλλες εργασίες επιβεβαιώνουν ότι η επαναστίλβωση επαναφέρει το χρώμα σημαντικά προς τις αρχικές τιμές.
Πρακτικά, μια συνεδρία επαναστίλβωσης διαρκεί λίγο και μπορεί να επαναφέρει μια όψη πολύ κοντά στην αρχική της εμφάνιση, χωρίς να αντικατασταθεί τίποτα. Για τους περισσότερους ασθενείς μια φορά τον χρόνο αρκεί. Για καπνιστές και συστηματικούς καταναλωτές καφέ, συχνότερα.
Όταν μια όψη φθαρεί τοπικά, χρωματιστεί στο όριο ή σπάσει μερικώς, η πρώτη σκέψη πολλών ασθενών είναι ότι πρέπει να ξαναγίνει από την αρχή. Η βιβλιογραφία λέει το αντίθετο.
Συστηματική ανασκόπηση με μετα ανάλυση σε μερικώς κατεαγμένες άμεσες αποκαταστάσεις σύνθετης ρητίνης έδειξε ότι οι επισκευασμένες αποκαταστάσεις εμφάνισαν καλύτερη οριακή προσαρμογή και χαμηλότερη επίπτωση δευτερογενούς τερηδόνας σε σύγκριση με την πλήρη αντικατάσταση, με συγκρίσιμη μακροβιότητα και διατήρηση περισσότερης οδοντικής ουσίας.
Δεκαετής κλινική μελέτη έδειξε ότι η επισκευή μειώνει τα μέσα ετήσια ποσοστά αστοχίας. Η επισκευή είναι ταχύτερη, φθηνότερη, λιγότερο επεμβατική και συχνά η κλινικά ανώτερη επιλογή. Ζητήστε τη ρητά όταν προκύψει θέμα.
Ζητήστε άμεσο ραντεβού αν παρατηρήσετε αιχμηρό σημείο που ενοχλεί τη γλώσσα ή το χείλος, αίσθηση ότι η δαγκωματιά σας άλλαξε, κάτι που κουνιέται, πόνο ή ευαισθησία σε συγκεκριμένο δόντι, ούλα που αιμορραγούν επίμονα γύρω από μια όψη, ή ορατή γραμμή αποκόλλησης στο όριο.
Μπορείτε να περιμένετε τον επόμενο προγραμματισμένο έλεγχο για ήπια απώλεια γυαλάδας, ελαφρύ ομοιόμορφο χρωματισμό της επιφάνειας ή μικρή ανομοιομορφία υφής. Αυτά λύνονται με επαναστίλβωση και δεν επιδεινώνονται απότομα.
Οι περισσότεροι ασθενείς επικεντρώνονται στο υλικό και αγνοούν το πλαίσιο μέσα στο οποίο κάθεται. Τα ούλα είναι το κάδρο της αποκατάστασης, και όταν το κάδρο αλλάζει, η εικόνα αλλάζει μαζί του.
Η ουλίτιδα προκαλεί ερυθρότητα και οίδημα που κάνει τα ούλα να προεξέχουν γύρω από την όψη. Ακόμη και τέλεια κατασκευασμένη, η αποκατάσταση θα φαίνεται προβληματική. Η υφίζηση κάνει το αντίθετο: αποκαλύπτει το όριο της όψης και δημιουργεί μια ορατή γραμμή στον αυχένα του δοντιού.
Το σημαντικό εδώ είναι ότι σε καμία από τις δύο περιπτώσεις δεν φταίει η όψη. Γι αυτό η φροντίδα των ούλων είναι μέρος της συντήρησης των όψεων και όχι ξεχωριστό θέμα. Ο καθημερινός μεσοδόντιος καθαρισμός με νήμα ή βουρτσάκια είναι η πιο άμεσα αποτελεσματική ενέργεια που μπορείτε να κάνετε.
Ο εξαμηνιαίος καθαρισμός δεν αναστέλλεται επειδή έχετε όψεις. Αντιθέτως, γίνεται πιο σημαντικός, γιατί η συσσώρευση πλάκας στα όρια των αποκαταστάσεων είναι ακριβώς η περιοχή που παράγει τη γραμμή χρωματισμού.
Αυτό που χρειάζεται προσαρμογή είναι η τεχνική. Ορισμένες μέθοδοι με σκόνη υπό πίεση και ορισμένες παστες υψηλής λειαντικότητας μπορούν να τραχύνουν την επιφάνεια της ρητίνης. Ενημερώστε την υγιεινολόγο πριν ξεκινήσει η συνεδρία ώστε να επιλέξει κατάλληλα υλικά και να ολοκληρώσει με στίλβωση φιλική προς τις αποκαταστάσεις.
Καλή πρακτική είναι να συνδυάζετε τον εξαμηνιαίο καθαρισμό με τον έλεγχο των όψεων στην ίδια επίσκεψη, ώστε κάθε εύρημα να αντιμετωπίζεται αμέσως και όχι σε δεύτερο ραντεβού που συχνά δεν κλείνεται ποτέ.
Υπάρχουν μερικές περιστάσεις όπου οι όψεις χρειάζονται λίγη επιπλέον προσοχή και σπάνια αναφέρονται.
Στον αθλητισμό επαφής, ο προστατευτικός νάρθηκας είναι απαραίτητος. Ένα χτύπημα στα μπροστινά δόντια είναι ο βασικός μηχανισμός τραυματικού κατάγματος σε αποκαταστάσεις πρόσθιας περιοχής.
Στην εγκυμοσύνη, οι ορμονικές μεταβολές αυξάνουν την τάση για ουλίτιδα. Αυτό δεν επηρεάζει το υλικό αλλά επηρεάζει το πλαίσιο, οπότε η υγιεινή χρειάζεται μεγαλύτερη συνέπεια σε αυτή την περίοδο.
Στη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και σε καταστάσεις με συχνούς εμέτους, το όξινο περιβάλλον επιδρά στη διεπιφάνεια δοντιού και αποκατάστασης. Αν αντιμετωπίζετε τέτοιο θέμα, ενημερώστε την κλινική ώστε να προγραμματιστούν συχνότεροι έλεγχοι.
Τέλος, αν πρόκειται να κάνετε λεύκανση, συζητήστε την πριν. Τα λευκαντικά δεν αλλάζουν το χρώμα της ρητίνης, οπότε αν λευκάνετε τα φυσικά δόντια μετά τις όψεις, θα προκύψει αναντιστοιχία που λύνεται μόνο με αντικατάσταση των όψεων.
Οι πρώτες πέντε χρονιές είναι συνήθως ήσυχες όταν τηρείται το πρόγραμμα. Μετά από αυτό το διάστημα, οι ανάγκες αλλάζουν και είναι χρήσιμο να το ξέρετε από πριν ώστε να μην αιφνιδιαστείτε.
Η συχνότητα των μικρών επιδιορθώσεων συνήθως αυξάνεται. Αυτό δεν είναι ένδειξη αποτυχίας, είναι η φυσιολογική πορεία μιας αποκατάστασης που συντηρείται. Η βιβλιογραφία δείχνει ότι η επισκευή μειώνει τα μέσα ετήσια ποσοστά αστοχίας και παρατείνει ουσιαστικά τη ζωή της αποκατάστασης.
Παράλληλα, τα γειτονικά φυσικά δόντια σκουραίνουν ελαφρώς με τα χρόνια, ενώ η ρητίνη ακολουθεί δική της πορεία. Κάποια στιγμή μπορεί να χρειαστεί προσαρμογή απόχρωσης για να διατηρηθεί η αρμονία. Είναι μια μικρή παρέμβαση όταν γίνεται εγκαίρως.
Η πρακτική συμβουλή είναι απλή: από τον πέμπτο χρόνο και μετά, κρατήστε τον ετήσιο έλεγχο απαρέγκλιτα. Είναι η περίοδος όπου η διαφορά ανάμεσα σε μικρή διόρθωση και πλήρη αντικατάσταση κρίνεται σε λίγους μήνες.
Οι οδηγίες γίνονται πιο εύκολα πράξη όταν έχουν ημερομηνίες. Ο παρακάτω οδηγός καλύπτει τον πρώτο χρόνο, που είναι και ο πιο καθοριστικός.
Τις πρώτες δύο ημέρες αποφεύγετε χρωστικά ροφήματα και τροφές και, αν καπνίζετε, κάνετε ό,τι μπορείτε για να το περιορίσετε. Την πρώτη εβδομάδα προσέχετε να μη δαγκώνετε σκληρές τροφές απευθείας με τα μπροστινά δόντια ώστε να συνηθίσετε στο νέο σχήμα.
Στον πρώτο μήνα εγκαθιστάτε τις συνήθειες που θα κρατήσουν: αλλαγή σε μη λειαντική οδοντόκρεμα, καθημερινό νήμα ή μεσοδόντια βουρτσάκια, ξέπλυμα μετά τον καφέ. Αν έχει δοθεί νάρθηκας, τον φοράτε κάθε βράδυ από την πρώτη μέρα.
Στους έξι μήνες προγραμματίζετε τον πρώτο έλεγχο και καθαρισμό, ενημερώνοντας για τις όψεις. Στους δώδεκα μήνες κάνετε τον δεύτερο έλεγχο μαζί με την πρώτη επαναστίλβωση.
Αν τηρηθεί αυτό το πρόγραμμα, μπαίνετε στον δεύτερο χρόνο με αποκαταστάσεις που μοιάζουν σχεδόν όπως την πρώτη μέρα. Αν παραλειφθεί, τα πρώτα σημάδια χρωματισμού εμφανίζονται συνήθως μέσα στον ίδιο τον πρώτο χρόνο.
Η τελευταία γραμμή έχει σημασία. Ορισμένες τεχνικές καθαρισμού με σκόνη υπό πίεση μπορούν να τραχύνουν την επιφάνεια της ρητίνης. Μια πρόταση διαρκείας δέκα δευτερολέπτων προστατεύει μια εργασία ετών.
Ποια οδοντόκρεμα πρέπει να χρησιμοποιώ με όψεις ρητίνης;
Οδοντόκρεμα χαμηλής λειαντικότητας. Αποφύγετε τις έντονα λευκαντικές, γιατί χαράζουν την επιφάνεια της ρητίνης και δημιουργούν μικροτραχύτητα που συγκρατεί περισσότερες χρωστικές. Το αποτέλεσμα είναι ταχύτερος χρωματισμός, δηλαδή ακριβώς το αντίθετο από αυτό που θέλετε.
Μπορώ να πίνω καφέ με όψεις ρητίνης;
Ναι. Αποφύγετέ τον τις πρώτες σαράντα οκτώ ώρες και στη συνέχεια ξεπλένετε με νερό μετά. Ο καφές είναι το ισχυρότερο χρωστικό μέσο για τη ρητίνη, οπότε αν είστε συστηματικός καταναλωτής προγραμματίστε επαναστίλβωση μία φορά τον χρόνο.
Πόσο συχνά χρειάζονται οι όψεις ρητίνης επαναστίλβωση;
Για τους περισσότερους ασθενείς μία φορά τον χρόνο είναι αρκετή. Για καπνιστές και όσους καταναλώνουν πολύ καφέ, τσάι ή κόκκινο κρασί, μπορεί να χρειάζεται κάθε έξι έως οκτώ μήνες. Η επαναστίλβωση επαναφέρει σε μεγάλο βαθμό την αρχική εμφάνιση χωρίς αντικατάσταση υλικού.
Μπορώ να κάνω καθαρισμό δοντιών κανονικά;
Ναι, και πρέπει. Ενημερώστε όμως πάντα ότι έχετε όψεις ρητίνης, γιατί ορισμένες τεχνικές καθαρισμού με σκόνη υπό πίεση μπορούν να τραχύνουν την επιφάνειά τους. Η κλινική θα προσαρμόσει την τεχνική.
Τι κάνω αν σπάσει ένα κομμάτι από την όψη;
Κλείστε ραντεβού και κρατήστε το κομμάτι αν το βρείτε. Στις περισσότερες περιπτώσεις η όψη επιδιορθώνεται επιτόπου με προσθήκη νέου υλικού. Η βιβλιογραφία δείχνει ότι η επισκευή δίνει καλύτερη οριακή προσαρμογή και χαμηλότερη δευτερογενή τερηδόνα από την πλήρη αντικατάσταση.
Χρειάζεται οπωσδήποτε νάρθηκας μετά τις όψεις;
Μόνο αν υπάρχει βρυξισμός, αλλά τότε είναι απαραίτητος και όχι προαιρετικός. Οι δυνάμεις του τριξίματος είναι πολλαπλάσιες της φυσιολογικής μάσησης και συνδέονται με την πλειονότητα των καταγμάτων και αποκολλήσεων σε όψεις.
