dc_1

Χτύπημα στο μπροστινό δόντι: τι κάνετε την πρώτη ώρα

Συγγραφέας: Δρ. Νεφέλη Λάγιος, D.D.S. · Ιατρικός έλεγχος: Δρ. Κωνσταντίνος Λάγιος, D.D.S., M.S. · Τελευταία ενημέρωση: 18/11/2026

Σύντομη απάντηση

Αν ένα μόνιμο δόντι βγήκε ολόκληρο από τη θέση του, κάθε λεπτό μετρά. Πιάστε το από τη μύλη, ξεπλύνετέ το σύντομα αν είναι βρώμικο και ξαναβάλτε το στη θέση του αν μπορείτε. Αν δεν μπορείτε, φυλάξτε το σε κρύο γάλα ή φυσιολογικό ορό και πηγαίνετε αμέσως σε οδοντίατρο [1, 3]. Αν έσπασε κομμάτι ή το δόντι κουνιέται, επισκεφθείτε οδοντίατρο την ίδια ημέρα [2]. Τα νεογιλά δόντια δεν ξαναμπαίνουν στη θέση τους [4].

Με μια ματιά

  • Αν το δόντι μείνει στεγνό εκτός στόματος πάνω από 60 λεπτά, τα κύτταρα στην επιφάνεια της ρίζας θεωρούνται πλέον μη βιώσιμα [3].
  • Η καλύτερη θέση για ένα δόντι που βγήκε είναι η δική του. Αμέσως μετά έρχονται το γάλα, ο φυσιολογικός ορός και το σάλιο. Ποτέ σε χαρτί και ποτέ στεγνό [3].
  • Ο πολφός ενός τραυματισμένου δοντιού μπορεί να νεκρωθεί μήνες αργότερα χωρίς πόνο, γι' αυτό χρειάζονται έλεγχοι [1, 2].
  • Οι οδηγίες της Διεθνούς Ένωσης Οδοντιατρικής Τραυματολογίας (IADT) υπάρχουν και στη δωρεάν εφαρμογή ToothSOS.

Ποιοι τραυματίζονται συχνότερα;

Οι τραυματισμοί των δοντιών είναι συχνότεροι στα παιδιά και στους νέους ενήλικες. Στα νεογιλά δόντια συχνότερα είναι τα εξαρθρήματα, δηλαδή η μετακίνηση του δοντιού, ενώ στα μόνιμα δόντια τα κατάγματα της μύλης [1]. Οι πτώσεις, τα αθλήματα, τα ατυχήματα με ποδήλατο ή πατίνι και οι συγκρούσεις στο παιχνίδι είναι οι πιο συχνές αιτίες. Τα πάνω μπροστινά δόντια τραυματίζονται πολύ συχνότερα από τα υπόλοιπα, και τα παιδιά με προεξέχοντα πάνω μπροστινά δόντια κινδυνεύουν ακόμη περισσότερο.

Πρώτα ελέγξτε τη γενική κατάσταση

Πριν από το δόντι, ελέγξτε τον άνθρωπο. Αν μετά το χτύπημα υπάρχει απώλεια αισθήσεων, έμετος, ζάλη, έντονος πονοκέφαλος, σύγχυση, σοβαρό τραύμα στο πρόσωπο, αιμορραγία που δεν σταματά ή δυσκολία στην αναπνοή, καλέστε το 166 ή το 112 ή πηγαίνετε αμέσως σε νοσοκομείο. Το δόντι μπορεί να φυλαχτεί σε γάλα και να σας ακολουθήσει.

Βγήκε ολόκληρο το μόνιμο δόντι: πέντε βήματα

Η πλήρης έξοδος του δοντιού από τη θέση του λέγεται εκγόμφωση και είναι ο πιο επείγων οδοντικός τραυματισμός [3].

  1. Πιάστε το δόντι από τη μύλη, το λευκό τμήμα που φαίνεται στο στόμα, ποτέ από τη ρίζα.
  2. Αν είναι βρώμικο, ξεπλύνετέ το για λίγα δευτερόλεπτα με κρύο τρεχούμενο νερό ή φυσιολογικό ορό. Μην το τρίβετε, μην το βουρτσίζετε και μην το απολυμαίνετε.
  3. Ξαναβάλτε το απαλά στη θέση του, με τη σωστή πλευρά προς τα έξω, και δαγκώστε ένα καθαρό μαντήλι ή μια γάζα για να μείνει σταθερό.
  4. Αν δεν μπορείτε, φυλάξτε το σε κρύο γάλα, σε φυσιολογικό ορό ή σε ειδικό διάλυμα φύλαξης. Μην το τυλίγετε σε χαρτί και μην το αφήνετε να στεγνώσει.
  5. Πηγαίνετε αμέσως σε οδοντίατρο, παίρνοντας μαζί το δόντι.

Σε τι φυλάμε ένα δόντι που βγήκε;

Πού το φυλάτεΚατάλληλο;Σχόλιο
Στη θέση του, στο στόμαΗ καλύτερη επιλογήΔαγκώστε ένα μαντήλι για σταθερότητα
Κρύο γάλαΝαιΒρίσκεται εύκολα σχεδόν παντού
Φυσιολογικός ορός ή ειδικό διάλυμα φύλαξηςΝαιΑπό φαρμακείο ή κουτί πρώτων βοηθειών
ΣάλιοΝαι, προσωρινάΦτύστε σε ένα ποτήρι. Ένας ενήλικας μπορεί να το κρατήσει ανάμεσα στο μάγουλο και τα δόντια, όχι όμως ένα μικρό παιδί
Νερό βρύσηςΜόνο για σύντομο ξέπλυμαΔεν είναι κατάλληλο για φύλαξη
Χαρτί, ύφασμα, στεγνόΌχιΤα κύτταρα της ρίζας καταστρέφονται γρήγορα

Πηγή: οδηγίες IADT [3]

Γιατί κάθε λεπτό μετρά

Η ρίζα του δοντιού καλύπτεται από ζωντανά κύτταρα, τον περιοδοντικό σύνδεσμο, που τη «δένουν» με το οστό. Η επιβίωσή τους εξαρτάται κυρίως από τον χρόνο που το δόντι μένει έξω από το στόμα και από το πού φυλάχτηκε [3, 5]. Σε μελέτη 400 δοντιών που επανατοποθετήθηκαν μετά από εκγόμφωση, η επούλωση του περιοδοντικού συνδέσμου συνδεόταν άμεσα με τη διάρκεια και τον τρόπο φύλαξης εκτός στόματος [5]. Όταν αυτά τα κύτταρα πεθάνουν, το οστό μπορεί σταδιακά να «αντικαταστήσει» τη ρίζα, μια μορφή απορρόφησης ρίζας που συχνά οδηγεί στην απώλεια του δοντιού μετά από χρόνια.

Έσπασε κομμάτι από το δόντι

  • Μαζέψτε το κομμάτι και φυλάξτε το σε νερό ή γάλα. Συχνά μπορεί να «κολληθεί» ξανά στο δόντι [2].
  • Ξεπλύνετε το στόμα με χλιαρό νερό και βάλτε κρύα κομπρέσα εξωτερικά, αν υπάρχει πρήξιμο.
  • Επισκεφθείτε οδοντίατρο την ίδια ή την επόμενη ημέρα. Αν φαίνεται μια κόκκινη κουκκίδα ή αιμορραγία από το κέντρο του δοντιού, ο πολφός έχει εκτεθεί και η επίσκεψη είναι επείγουσα [2].
  • Μην κολλάτε μόνοι σας το κομμάτι με κόλλες του εμπορίου.

Για τις επιλογές αποκατάστασης, δείτε τον οδηγό για το σπασμένο δόντι.

Το δόντι κουνιέται ή άλλαξε θέση μετά από χτύπημα

Μην πιέζετε μόνοι σας το δόντι στη θέση του, εκτός αν πρόκειται για ολόκληρο δόντι που βγήκε. Επισκεφθείτε αμέσως οδοντίατρο για επανατοποθέτηση και ακινητοποίηση με εύκαμπτο νάρθηκα για μερικές εβδομάδες [2].

Τι παρατηρείτεΠώς λέγεταιΤι χρειάζεται
Το δόντι πονά στο άγγιγμα αλλά δεν κουνιέταιΔιάσεισηΈλεγχος και παρακολούθηση
Το δόντι κουνιέται αλλά δεν έχει μετακινηθείΥπεξάρθρημαΈλεγχος, μερικές φορές νάρθηκας
Το δόντι φαίνεται πιο μακρύ ή γερμένοΕξάρθρημα προς τα έξω ή πλάγιαΕπανατοποθέτηση από οδοντίατρο και νάρθηκας
Το δόντι φαίνεται πιο κοντό, «χώθηκε» στο ούλοΕνσφήνωση (εμβύθιση)Άμεση εκτίμηση από οδοντίατρο

Πηγή: [2]

Χτύπημα στο δόντι χωρίς ορατή ζημιά: χρειάζεται έλεγχο;

Ναι. Ένα δόντι που δεν έσπασε και δεν κουνιέται μπορεί παρ' όλα αυτά να έχει τραυματιστεί στο εσωτερικό του ή στη ρίζα. Ο οδοντίατρος θα κάνει κλινικές δοκιμασίες και ακτινογραφίες, που χρησιμεύουν και ως σημείο αναφοράς για τους επόμενους ελέγχους [1, 2]. Αν αργότερα εμφανιστεί αλλαγή χρώματος, πόνος, πρήξιμο ή «σπυράκι» στο ούλο, η σύγκριση με την αρχική εικόνα βοηθά στη σωστή απόφαση.

Χτύπημα σε νεογιλό δόντι: τι διαφέρει στα παιδιά

  • Ένα νεογιλό δόντι που βγήκε ολόκληρο δεν ξαναμπαίνει στη θέση του, γιατί μπορεί να τραυματίσει το μόνιμο δόντι που αναπτύσσεται από κάτω [4].
  • Νεογιλό δόντι που έσπασε ή κουνιέται: πολλοί τραυματισμοί αντιμετωπίζονται με παρακολούθηση, αλλά η εκτίμηση πρέπει να γίνει από παιδοδοντίατρο [4].
  • Προσέξτε τα επόμενα σημάδια: αλλαγή χρώματος, πρήξιμο ή «σπυράκι» στο ούλο πάνω από το δόντι.

Δείτε επίσης πόσα δόντια έχει ο άνθρωπος και πότε αλλάζουν τα νεογιλά.

Μόνιμο ή νεογιλό δόντι;

Τα πρώτα μόνιμα μπροστινά δόντια βγαίνουν συνήθως γύρω στην ηλικία των 6 έως 8 ετών. Αν δεν είστε σίγουροι αν το δόντι που βγήκε είναι μόνιμο ή νεογιλό, φυλάξτε το σε γάλα και πηγαίνετε αμέσως στον οδοντίατρο, που θα αποφασίσει αν πρέπει να επανατοποθετηθεί.

Γιατί μπορεί να μαυρίσει το δόντι μετά από χτύπημα

Μετά από ένα χτύπημα, αιμορραγία μέσα στον πολφό μπορεί να κάνει το δόντι ροζ ή γκρίζο. Η αλλαγή αυτή μερικές φορές υποχωρεί από μόνη της. Αν το χρώμα σκουραίνει και συνοδεύεται από άλλα σημάδια, όπως αρνητικές δοκιμασίες ζωτικότητας ή αλλοίωση στην ακτινογραφία, ο πολφός πιθανότατα έχει νεκρωθεί και χρειάζεται απονεύρωση [1, 2]. Η αλλαγή χρώματος από μόνη της δεν αρκεί για αυτή την απόφαση. Ένα απονευρωμένο δόντι που έχει σκουρύνει συχνά ξαναβρίσκει το χρώμα του με εσωτερική λεύκανση.

Τι γίνεται στο οδοντιατρείο

  • Εξέταση και ακτινογραφίες του τραυματισμένου δοντιού και των γειτονικών του και, όπου χρειάζεται, CBCT.
  • Επανατοποθέτηση και νάρθηκας, όταν το δόντι έχει μετακινηθεί ή επανατοποθετήθηκε μετά από εκγόμφωση [2, 3].
  • Συγκόλληση του κομματιού ή αποκατάσταση με ρητίνη, όταν έσπασε κομμάτι [2].
  • Έλεγχος της αντιτετανικής κάλυψης, όταν το τραύμα ήρθε σε επαφή με χώμα [3].
  • Απονεύρωση, όταν χρειάζεται. Σε δόντια με ολοκληρωμένη ρίζα που επανατοποθετήθηκαν μετά από εκγόμφωση, οι οδηγίες της IADT προβλέπουν έναρξη της απονεύρωσης μέσα σε 2 εβδομάδες [3].
  • Πρόγραμμα ελέγχων για τους επόμενους μήνες και χρόνια.

Τι ακολουθεί: έλεγχοι και θεραπεία

Μετά από τραυματισμό, ο πολφός μπορεί να νεκρωθεί ακόμη και μήνες αργότερα, χωρίς πόνο. Γι' αυτό χρειάζονται έλεγχοι με κλινικές δοκιμασίες και ακτινογραφίες σε συγκεκριμένα διαστήματα, για τουλάχιστον έναν χρόνο και, μετά από εκγόμφωση, για περισσότερα χρόνια [1, 3]. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζεται απονεύρωση ή εξειδικευμένη αντιμετώπιση απορρόφησης ρίζας. Δείτε τη σελίδα για το σπάσιμο δοντιού και το οδοντικό τραύμα.

Πρόληψη: προστατευτικό στόματος

Το προστατευτικό στόματος στα αθλήματα επαφής και υψηλής ταχύτητας, όπως μπάσκετ, ποδόσφαιρο, πολεμικές τέχνες, χόκεϊ και ποδήλατο βουνού, μειώνει τον κίνδυνο τραυματισμού. Το εξατομικευμένο προστατευτικό, που κατασκευάζεται από αποτύπωμα των δοντιών, εφαρμόζει καλύτερα από τα έτοιμα. Δείτε περισσότερα για τους προστατευτικούς νάρθηκες δοντιών.

Το κουτί πρώτων βοηθειών για τα δόντια

Για σχολεία, αθλητικές ομάδες και σπίτια με παιδιά, αξίζει ένα μικρό κουτί με:

  • Μικρό δοχείο με καπάκι
  • Φυσιολογικό ορό ή ειδικό διάλυμα φύλαξης δοντιών
  • Αποστειρωμένες γάζες
  • Το τηλέφωνο του οδοντιάτρου σας
  • Την εφαρμογή ToothSOS στο κινητό

Συχνές ερωτήσεις

Σε πόσο χρόνο πρέπει να φτάσω στον οδοντίατρο;

Για δόντι που βγήκε ολόκληρο, όσο το δυνατόν γρηγορότερα, ιδανικά μέσα σε λίγα λεπτά. Μετά από 60 λεπτά στεγνό εκτός στόματος, η πρόγνωση χειροτερεύει σημαντικά [3].

Μπορώ να φυλάξω το δόντι στο στόμα;

Ένας ενήλικας μπορεί να το κρατήσει ανάμεσα στο μάγουλο και τα δόντια. Δεν συνιστάται σε μικρά παιδιά, λόγω κινδύνου κατάποσης [3].

Χρειάζεται αντιτετανικό;

Αν το δόντι ή το τραύμα ήρθε σε επαφή με χώμα, ρωτήστε τον γιατρό σας για την αντιτετανική σας κάλυψη [3].

Μπορώ να κολλήσω μόνος μου το κομμάτι που έσπασε;

Όχι. Οι κόλλες του εμπορίου ερεθίζουν τον πολφό και δυσκολεύουν τη σωστή συγκόλληση. Φυλάξτε το κομμάτι σε νερό ή γάλα και φέρτε το στον οδοντίατρο.

Το δόντι μου μαύρισε μετά από χτύπημα. Χρειάζεται απονεύρωση;

Όχι απαραίτητα. Η αλλαγή χρώματος μερικές φορές υποχωρεί. Η απόφαση παίρνεται με δοκιμασίες ζωτικότητας και ακτινογραφίες [1, 2].

Τι κάνω αν το παιδί μου έσπασε νεογιλό δόντι;

Κρατήστε το κομμάτι αν το βρείτε, βάλτε κρύα κομπρέσα και επισκεφθείτε παιδοδοντίατρο. Αν βγήκε ολόκληρο, μην το ξαναβάλετε στη θέση του [4].

Σε περίπτωση τραυματισμού δοντιού, τηλεφωνήστε μας στο 210 72 13 597 για άμεση εξυπηρέτηση.

Βιβλιογραφία

  1. Levin L, Day PF, Hicks L, et al. International Association of Dental Traumatology guidelines for the management of traumatic dental injuries: general introduction. Dent Traumatol. 2020;36(4):309-13. doi:10.1111/edt.12574
  2. Bourguignon C, Cohenca N, Lauridsen E, et al. International Association of Dental Traumatology guidelines for the management of traumatic dental injuries: 1. Fractures and luxations. Dent Traumatol. 2020;36(4):314-30. doi:10.1111/edt.12578
  3. Fouad AF, Abbott PV, Tsilingaridis G, et al. International Association of Dental Traumatology guidelines for the management of traumatic dental injuries: 2. Avulsion of permanent teeth. Dent Traumatol. 2020;36(4):331-42. doi:10.1111/edt.12573
  4. Day PF, Flores MT, O'Connell AC, et al. International Association of Dental Traumatology guidelines for the management of traumatic dental injuries: 3. Injuries in the primary dentition. Dent Traumatol. 2020;36(4):343-59. doi:10.1111/edt.12576
  5. Andreasen JO, Borum MK, Jacobsen HL, Andreasen FM. Replantation of 400 avulsed permanent incisors. 4. Factors related to periodontal ligament healing. Endod Dent Traumatol. 1995;11(2):76-89. doi:10.1111/j.1600-9657.1995.tb00464.x