Συγγραφέας: Δρ. Νεφέλη Λάγιος, D.D.S. · Ιατρικός έλεγχος: Δρ. Κωνσταντίνος Λάγιος, D.D.S., M.S. · Τελευταία ενημέρωση: 18/11/2026
Σύντομη απάντηση
Αν ένα μόνιμο δόντι βγήκε ολόκληρο από τη θέση του, κάθε λεπτό μετρά. Πιάστε το από τη μύλη, ξεπλύνετέ το σύντομα αν είναι βρώμικο και ξαναβάλτε το στη θέση του αν μπορείτε. Αν δεν μπορείτε, φυλάξτε το σε κρύο γάλα ή φυσιολογικό ορό και πηγαίνετε αμέσως σε οδοντίατρο [1, 3]. Αν έσπασε κομμάτι ή το δόντι κουνιέται, επισκεφθείτε οδοντίατρο την ίδια ημέρα [2]. Τα νεογιλά δόντια δεν ξαναμπαίνουν στη θέση τους [4].
Με μια ματιά
Οι τραυματισμοί των δοντιών είναι συχνότεροι στα παιδιά και στους νέους ενήλικες. Στα νεογιλά δόντια συχνότερα είναι τα εξαρθρήματα, δηλαδή η μετακίνηση του δοντιού, ενώ στα μόνιμα δόντια τα κατάγματα της μύλης [1]. Οι πτώσεις, τα αθλήματα, τα ατυχήματα με ποδήλατο ή πατίνι και οι συγκρούσεις στο παιχνίδι είναι οι πιο συχνές αιτίες. Τα πάνω μπροστινά δόντια τραυματίζονται πολύ συχνότερα από τα υπόλοιπα, και τα παιδιά με προεξέχοντα πάνω μπροστινά δόντια κινδυνεύουν ακόμη περισσότερο.
Πριν από το δόντι, ελέγξτε τον άνθρωπο. Αν μετά το χτύπημα υπάρχει απώλεια αισθήσεων, έμετος, ζάλη, έντονος πονοκέφαλος, σύγχυση, σοβαρό τραύμα στο πρόσωπο, αιμορραγία που δεν σταματά ή δυσκολία στην αναπνοή, καλέστε το 166 ή το 112 ή πηγαίνετε αμέσως σε νοσοκομείο. Το δόντι μπορεί να φυλαχτεί σε γάλα και να σας ακολουθήσει.
Η πλήρης έξοδος του δοντιού από τη θέση του λέγεται εκγόμφωση και είναι ο πιο επείγων οδοντικός τραυματισμός [3].
| Πού το φυλάτε | Κατάλληλο; | Σχόλιο |
|---|---|---|
| Στη θέση του, στο στόμα | Η καλύτερη επιλογή | Δαγκώστε ένα μαντήλι για σταθερότητα |
| Κρύο γάλα | Ναι | Βρίσκεται εύκολα σχεδόν παντού |
| Φυσιολογικός ορός ή ειδικό διάλυμα φύλαξης | Ναι | Από φαρμακείο ή κουτί πρώτων βοηθειών |
| Σάλιο | Ναι, προσωρινά | Φτύστε σε ένα ποτήρι. Ένας ενήλικας μπορεί να το κρατήσει ανάμεσα στο μάγουλο και τα δόντια, όχι όμως ένα μικρό παιδί |
| Νερό βρύσης | Μόνο για σύντομο ξέπλυμα | Δεν είναι κατάλληλο για φύλαξη |
| Χαρτί, ύφασμα, στεγνό | Όχι | Τα κύτταρα της ρίζας καταστρέφονται γρήγορα |
Πηγή: οδηγίες IADT [3]
Η ρίζα του δοντιού καλύπτεται από ζωντανά κύτταρα, τον περιοδοντικό σύνδεσμο, που τη «δένουν» με το οστό. Η επιβίωσή τους εξαρτάται κυρίως από τον χρόνο που το δόντι μένει έξω από το στόμα και από το πού φυλάχτηκε [3, 5]. Σε μελέτη 400 δοντιών που επανατοποθετήθηκαν μετά από εκγόμφωση, η επούλωση του περιοδοντικού συνδέσμου συνδεόταν άμεσα με τη διάρκεια και τον τρόπο φύλαξης εκτός στόματος [5]. Όταν αυτά τα κύτταρα πεθάνουν, το οστό μπορεί σταδιακά να «αντικαταστήσει» τη ρίζα, μια μορφή απορρόφησης ρίζας που συχνά οδηγεί στην απώλεια του δοντιού μετά από χρόνια.
Για τις επιλογές αποκατάστασης, δείτε τον οδηγό για το σπασμένο δόντι.
Μην πιέζετε μόνοι σας το δόντι στη θέση του, εκτός αν πρόκειται για ολόκληρο δόντι που βγήκε. Επισκεφθείτε αμέσως οδοντίατρο για επανατοποθέτηση και ακινητοποίηση με εύκαμπτο νάρθηκα για μερικές εβδομάδες [2].
| Τι παρατηρείτε | Πώς λέγεται | Τι χρειάζεται |
|---|---|---|
| Το δόντι πονά στο άγγιγμα αλλά δεν κουνιέται | Διάσειση | Έλεγχος και παρακολούθηση |
| Το δόντι κουνιέται αλλά δεν έχει μετακινηθεί | Υπεξάρθρημα | Έλεγχος, μερικές φορές νάρθηκας |
| Το δόντι φαίνεται πιο μακρύ ή γερμένο | Εξάρθρημα προς τα έξω ή πλάγια | Επανατοποθέτηση από οδοντίατρο και νάρθηκας |
| Το δόντι φαίνεται πιο κοντό, «χώθηκε» στο ούλο | Ενσφήνωση (εμβύθιση) | Άμεση εκτίμηση από οδοντίατρο |
Πηγή: [2]
Ναι. Ένα δόντι που δεν έσπασε και δεν κουνιέται μπορεί παρ' όλα αυτά να έχει τραυματιστεί στο εσωτερικό του ή στη ρίζα. Ο οδοντίατρος θα κάνει κλινικές δοκιμασίες και ακτινογραφίες, που χρησιμεύουν και ως σημείο αναφοράς για τους επόμενους ελέγχους [1, 2]. Αν αργότερα εμφανιστεί αλλαγή χρώματος, πόνος, πρήξιμο ή «σπυράκι» στο ούλο, η σύγκριση με την αρχική εικόνα βοηθά στη σωστή απόφαση.
Δείτε επίσης πόσα δόντια έχει ο άνθρωπος και πότε αλλάζουν τα νεογιλά.
Τα πρώτα μόνιμα μπροστινά δόντια βγαίνουν συνήθως γύρω στην ηλικία των 6 έως 8 ετών. Αν δεν είστε σίγουροι αν το δόντι που βγήκε είναι μόνιμο ή νεογιλό, φυλάξτε το σε γάλα και πηγαίνετε αμέσως στον οδοντίατρο, που θα αποφασίσει αν πρέπει να επανατοποθετηθεί.
Μετά από ένα χτύπημα, αιμορραγία μέσα στον πολφό μπορεί να κάνει το δόντι ροζ ή γκρίζο. Η αλλαγή αυτή μερικές φορές υποχωρεί από μόνη της. Αν το χρώμα σκουραίνει και συνοδεύεται από άλλα σημάδια, όπως αρνητικές δοκιμασίες ζωτικότητας ή αλλοίωση στην ακτινογραφία, ο πολφός πιθανότατα έχει νεκρωθεί και χρειάζεται απονεύρωση [1, 2]. Η αλλαγή χρώματος από μόνη της δεν αρκεί για αυτή την απόφαση. Ένα απονευρωμένο δόντι που έχει σκουρύνει συχνά ξαναβρίσκει το χρώμα του με εσωτερική λεύκανση.
Μετά από τραυματισμό, ο πολφός μπορεί να νεκρωθεί ακόμη και μήνες αργότερα, χωρίς πόνο. Γι' αυτό χρειάζονται έλεγχοι με κλινικές δοκιμασίες και ακτινογραφίες σε συγκεκριμένα διαστήματα, για τουλάχιστον έναν χρόνο και, μετά από εκγόμφωση, για περισσότερα χρόνια [1, 3]. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζεται απονεύρωση ή εξειδικευμένη αντιμετώπιση απορρόφησης ρίζας. Δείτε τη σελίδα για το σπάσιμο δοντιού και το οδοντικό τραύμα.
Το προστατευτικό στόματος στα αθλήματα επαφής και υψηλής ταχύτητας, όπως μπάσκετ, ποδόσφαιρο, πολεμικές τέχνες, χόκεϊ και ποδήλατο βουνού, μειώνει τον κίνδυνο τραυματισμού. Το εξατομικευμένο προστατευτικό, που κατασκευάζεται από αποτύπωμα των δοντιών, εφαρμόζει καλύτερα από τα έτοιμα. Δείτε περισσότερα για τους προστατευτικούς νάρθηκες δοντιών.
Για σχολεία, αθλητικές ομάδες και σπίτια με παιδιά, αξίζει ένα μικρό κουτί με:
Για δόντι που βγήκε ολόκληρο, όσο το δυνατόν γρηγορότερα, ιδανικά μέσα σε λίγα λεπτά. Μετά από 60 λεπτά στεγνό εκτός στόματος, η πρόγνωση χειροτερεύει σημαντικά [3].
Ένας ενήλικας μπορεί να το κρατήσει ανάμεσα στο μάγουλο και τα δόντια. Δεν συνιστάται σε μικρά παιδιά, λόγω κινδύνου κατάποσης [3].
Αν το δόντι ή το τραύμα ήρθε σε επαφή με χώμα, ρωτήστε τον γιατρό σας για την αντιτετανική σας κάλυψη [3].
Όχι. Οι κόλλες του εμπορίου ερεθίζουν τον πολφό και δυσκολεύουν τη σωστή συγκόλληση. Φυλάξτε το κομμάτι σε νερό ή γάλα και φέρτε το στον οδοντίατρο.
Όχι απαραίτητα. Η αλλαγή χρώματος μερικές φορές υποχωρεί. Η απόφαση παίρνεται με δοκιμασίες ζωτικότητας και ακτινογραφίες [1, 2].
Κρατήστε το κομμάτι αν το βρείτε, βάλτε κρύα κομπρέσα και επισκεφθείτε παιδοδοντίατρο. Αν βγήκε ολόκληρο, μην το ξαναβάλετε στη θέση του [4].
Σε περίπτωση τραυματισμού δοντιού, τηλεφωνήστε μας στο 210 72 13 597 για άμεση εξυπηρέτηση.